بررسی قوانین حضانت فرزندان در طلاق و شرایط سلب آن در حقوق ایران
حضانت از واژگان حقوق خانواده است و طبق قانون تعریفی برای واژه حضانت گفته نشده است اما معنای لغوی این واژه به معنای مراقبت و محافظت از فرزند است.
حضانت فرزندان در طلاق یکی از مهمترین و حساس‌ترین موضوعات در حوزه حقوق خانواده است که هم از نظر فقه و حقوق ایران جایگاه ویژه ایی دارد زیرا مستقیما بر سرنوشت و رفاه روانی کودک تاثیر می گذارد.
در طلاق توافقی چون زوجین با توافق از یکدیگر جدا می شوند معمولا بر سر مسائل مختلف بعد از طلاق از جمله حضانت فرزند نیز به توافق می رسند،درست است که بر اساس قانون الویت حضانت فرزندان تا ۷ سالگی با مادر است اما،در طلاق توافقی زوجین ممکن است با توافق یکدیگر بر سر حضانت فرزند بعد از ۷ سالگی تا بلوغ به توافق برسند.در صورتیکه توافق صورت گرفته بین زوجین بعد از سن ۷ سالگی به مصلحت طفل باشد دادگاه به توافق طرفین احترام گذاشته و بر اساس آن حکم صادر می‌کند .
طبق ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی :حضانت و نگهداری فرزندانی که ابوین آنها از یکدیگر جدا زندگی می کنند مادر تا سن ۷ سالگی الویت دارد و پس از آن با پدر است و بعد از ۷ سالگی در صورت حدوث اختلاف،حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می باشد.
همچنین ممکن است پدری فوت کند و بعد از فوت او مادر و پدر بزرگ کودک در خصوص حضانت فرزند دچار چالش شوند و همین مسئله سبب نگرانی مادر شود،قانون مدنی در ماده ۱۱۷۱ بیان می دارد در صورت فوت یکی از ابوین حضانت طفل با آنکه زنده است خواهد بود هرچند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کند
همچنین ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی مقرر می دارد:اگر مادر در مدتی که حضانت طفل با اوست،مبتلا به جنون شود یا به دیگری شوهر کند حق حضانت با پدر خواهد بود
در قانون، ازدواج مجدد مادر بعنوان یکی از شرایطی که سبب سلب حضانت از او می شود در ماده ۱۱۷۰ مورد اشاره قرار گرفته است در صورتیکه طفل تحت حضانت پدر باشد پدر مجدد ازدواج کند حضانت از او سلب نمی شود.
قانون حمایت خانواده در ماده ۴۳ بیان میدارد:حضانت فرزندانی که پدرشان فوت شده با مادر است مگر اینکه دادگاه به تقاضای ولی قهری یا دادستان اعطای حضانت به مادر را خلاف مصلحت فرزند تشخیص دهد.
همچین با توجه به اهمیت موضوع حضانت و حق ملاقات فرزند و پیشگیری از ممانعت ملاقات با فرزند،قانونگذار در ماده ۴۱ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۹۱ و قانون مدنی ،ضمانت اجراهایی را برای این ممانعت در نظر گرفته گرفته است.
ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی به موارد سلب حضانت اشاره دارد از جمله:
- عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادر
- اعتیاد زیان آور به الکل،مواد مخدر و قمار
- اشتهارد به فساد اخلاق و فحشاء
- ابتلا به بیماری های روانی با تشخیص پزشکی قانونی
- سو استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشاء،تکدی گری و قاچاق
- تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف.
